ابو القاسم سلطانى

168

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

( 6 * ) - . . . قسمت نقطه‌چين ، در اصل خوانا نبوده است ، كتاب خطى است ( 7 * ) - كافور ، كامفر ( 8 * ) - گندم ، هر گندم مساويست با 50 ميلىگرم ( 9 * ) - طباشير مكلس : فرانسوى Magnesie calcinee انگليسى Burnt magnesia ( 10 * ) - داء الرقص ، مرض الرقص السنجى ، خوريا يا رقص سانت ويتس St . vituss dance , , Chorea ballismus بيمارى عصبى كه با حركات سريع پرشى نامنظم و غير ارادى مشخص مىگردد در بزرگسالان ناشى از بيمارى استحاله‌اى مغز است كه كره هونتيگون ناميده مىشود . Code - 454 انناس Ananas sativus Schull گياهى است پايا ، علفى ، هميشه سبز خودرو و كشت‌شده ، برگ‌ها باريك ، خشن ، نوك‌تيز با دانه‌هاى خاردار در حاشيه ، گل‌ها فاقد دمگل ، به صورت خوشه‌اى فشرده . ميوه‌ها گوشت‌دار ، شيرين ، مطبوع و معطر ، گياه بومى امريكاى حاره و جزاير آنتيل است در سال 1555 در برزيل شناخته شده و نام قديمى آن در برزيل نانا بوده كه اسامى به زبانهاى مختلف از آن مشتق شده است . ميوه آن اولين‌بار براى لوئى چهاردهم به فرانسه آورده شد در زمان لوئى پانزدهم گياه از برزيل به فرانسه وارد و در ورساى كاشته شد و از طريق فرانسه كشورهاى اروپائى آن را شناخته‌اند . اولين كتاب پارسى كه از آن نام برده شده مخزن الادويه نوشته سال 1273 هجرى قمرى مىباشد عقيلى خراسانى در اين كتاب مىنويسد : انناس ثمرى است هندى معروف و در بنگاله بسيار مىشود و خوش‌طعم نبات آن فى الجمله شبيه به نبات صبر 1 * و برگ آن از برگ صبر و كاذى كوتاه‌تر و نازك‌تر و نبات اين از آن كوچكتر و تا بذرعى و خاردار و از وسط آن ساقى مىرويد و ثمر آن بر بالاى آن ساق بهم مىرسد و بر سر آن برگ‌هاى كوتاه انبوه شده كه در يك ساق دو انناس يكى بر بالاى ديگر به‌ندرت بهم مىرسد و چون قدرى از سر آن را با آن برگ‌ها ببرند و بنشانند باز سبز مىگردد و از آن انناس بهم مىرسد و از اطراف سر ثمر و بيخ نبات آن نيز مانند درخت نخل و موز بچه‌ها مىرويند و چون آنها را جدا نموده بنشانند به جاهاى ديگر نيز ثمر مىدهد و از هر نباتى سالى يك ثمر مىآيد . . . خواص آن مسكن حرارت صفرا و مقوى معده و كبد حار ، مضر مبرودين و مرطوبين ، مصلح آن خوردن آن با نمك و زنجبيل پرورده . . . ( مخزن 116 ) . تركيبات شيميائى : آب 7 / 75 ، مواد ازته 08 / 6 ، چربى 6 % ، مواد قندى 4 / 18 ( ساكارز 43 / 12 گلوكز 21 / 3 ) ، سلولز 57 / . ، خاكستر 24 / 1 گرم درصد ، اسيد فوليك ، اسيد سيتريك و مواد معدنى نظير كلسيم ، منيزيم ، منگنز ، پطاسيم ، فسفر ، سديم ، آهن ، يد ، گوگرد و ويتامينها نظير ويتامين A هفتاد واحد بين المللى ، تيامين 9 % ميل گرم رايبوفلاوين 3 % ميلىگرم نياسين 2 / . ميلىگرم ، ويتامين C هفده ميلىگرم و بالاخره يك آنزيم